شمس الدين حافظ

69

ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )

سال 1680 ميلادى و ترجمه فرانسوى به قلم « روبسكى » در سال 1799 و در آلمان و انگليس حدود 17 ترجمه كه ترجمه خانم شاعر معروف انگليسى « جرترودبل » در سال 1897 و ترجمه استاد معروف دانشگاه لندن « ارتور اربرى » و يا ترجمه هنرى « ويلبرفورس كلارك » كه به تازگى توسط سركار خانم « صالحه صالح‌پور » ترجمه فارسى شده و ترجمه مصرى كه در مصر توسط دانشگاه الازهر و ترجمه « گوته » آلمانى و ترجمه « روسوى » فرانسوى و تفسير « سودى » تركيه و اخيرا ترجمه زيباى آن توسط يكى از استادان دانشگاه هاروارد و ترجمه نفيس ايتاليايى او نظر و توجه همگان را جلب كرده است ، به‌طورىكه ديوان اين مرد خدا و يگانه دهر به كليه زبانهاى زنده دنيا ترجمه شده است . اما نسخه‌هاى خطى آن نيز آگاهىهاى جالبى را از اشتياق مردم گذشتهء دور و نزديك به ما ارائه مىدهد و تاريخچه شهرت حافظ را براى خوانندگان روشن مىسازد از جمله : 1 - نسخه هند ( 824 ه‍ . ق ) 2 - نسخه آقاى سيد عبد الرحيم خلخالى در تهران ( در تاريخ 825 ه‍ . ق ) 3 - نسخه كتابخانه بودليان ( بدليان ) در آكسفورد انگليس ( در تاريخ 843 ه‍ . ق ) 4 - نسخه كتابخانه خصوصى منچستر سيتى در لندن ( 853 ه‍ . ق ) 5 - نسخه كتابخانه مجلس شوراى ملى تهران ( 854 و ديگرى 858 ه‍ . ق ) 6 - نسخه كتابخانه موزه بريتانياى لندن ( 855 ه‍ . ق ) 7 - نسخه كتابخانه ملى پاريس فرانسه ( 857 ه‍ . ق ) 8 - نسخه كتابخانه جامعه ليدن هلند ( 894 ه‍ . ق ) 9 - نسخه كتابخانه ملى وين اتريش ( 900 ه‍ . ق ) 10 - نسخه كتابخانه مدرسه شهيد مطهرى ( 905 ه‍ . ق ) 11 - نسخه كتابخانه السنة شرق پطرزبورگ ( 937 ه‍ . ق ) 12 - نسخه كتابخانه برلين ( 942 ه‍ . ق ) 13 - نسخه كتابخانه جامعه كمبريج ( 973 ه‍ . ق ) 14 - نسخه كتابخانه ملى قاهره مصر در ميدان التحرير ( 976 ه‍ . ق ) 15 - نسخه كتابخانه حاج حسين ملك ( 984 ه‍ . ق ) 16 - نسخه كتابخانه ديوان هند در لندن ( 1004 ه‍ . ق ) 17 - نسخه كتابخانه سبزپوش در هند ( 824 ه‍ . ق ) 18 - نسخه خطى كتابخانه اياصوفيه ( 813 ه‍ . ق ) به خط نستعليق و سرلوحى تذهيب به خط مثلث است كه اين مجموعه را به نام و براى جلال الدين اسكندر پسر عمر شيخ و نوهء تيمور كه از سال 812 تا 817 هجرى فرمانرواى فارس بوده ، نگاشته است كه شامل دو بخش است ، يكى 252 غزل و ديگرى 439 غزل يعنى كل را در يك‌جا جمع كرده است 19 - نسخه گوركهپور ، متعلق به كتابخانهء خانواده هاشمى سبزپوش كه در شماره 17 آمده است ، با اين تفاوت كه در اين نسخه كه آن نيز به سال 824 ه‍ . ق كتابتش مىرسد ، يك صفحه از اول مقدمه جامع ديوان حافظ ساقط است كه اين نسخه را دكتر « محمد زبير صديقى » در كنگره بين المللى خاورشناسان به معرض ديد شركت‌كنندگان گذاشت و به معرفى آن پرداخت و در سال 1350 به همت استادان بزرگوار دكتر « نذير احمد » و « دكتر محمد رضا جلال نائينى » به هزينه سازمان فرهنگى آستان قدس رضوى منتشر شد كه اين نسخه شامل 435 غزل و 17 قطعه و 26 رباعى و 5 قسمت مفردات است